Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van het dagelijks leven. Bijna elk huishouden heeft er een, en voor velen is het de plek waar nieuws, entertainment en sport samenkomen. Toch is de manier waarop mensen naar de buis kijken de afgelopen jaren sterk veranderd. Wat ooit begon als een groot, zwaar apparaat in de hoek van de woonkamer, is nu een flinterdun scherm dat je aan de muur hangt. En de inhoud? Die is er in grotere hoeveelheden dan ooit.
De geschiedenis van het televisietoestel
Het eerste functionerende televisiesysteem werd in 1926 door de Brit John Logie Baird gedemonstreerd. Dat was een wiebelend, wazig zwart-witbeeldje, maar het legde de basis voor alles wat daarna kwam. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw deed het toestel zijn intrede in Nederlandse woonkamers. Het was een bijzondere aanschaf die niet iedereen zich kon veroorloven. Buren verzamelden zich soms bij één gezin om samen te kijken. Kleurenbeelden kwamen er in Nederland pas goed vanaf 1967, toen de NOS officieel begon met uitzenden in kleur. Sindsdien ging de ontwikkeling snel. Van het bolvormige beeldbuisscherm naar het platte lcd-scherm, en nu naar oled en qled-technologie met beelden die verbluffend scherp zijn.
Hoe kijkgedrag veranderde met komst van streaming
Lange tijd bepaalden omroepen wanneer mensen iets konden zien. Wie een uitzending miste, had pech. Met de komst van de videorecorder in de jaren tachtig veranderde dat een beetje, maar de echte omslag kwam met het internet. Streamingdiensten zoals Netflix, Videoland en Disney+ gaven kijkers de vrijheid om zelf te kiezen wat ze willen zien en wanneer. Onderzoek laat zien dat jongeren steeds minder lineair kijken, dus via een vast schema, en steeds vaker op aanvraag. Het gevolg is dat populaire series en films soms in één weekend worden uitgekernd, wat ook wel bingen wordt genoemd. De traditionele omroep reageert op deze trend door zelf platforms aan te bieden, zoals NPO Start in Nederland.
Slim scherm: de opkomst van de smart-tv
Een modern toestel is allang niet meer alleen een scherm waarop je zenders bekijkt. De smart-tv heeft een eigen besturingssysteem en is verbonden met het internet. Daarmee kun je rechtstreeks apps openen, zoeken op het web en zelfs videobellen. Veel toestellen werken samen met spraakassistenten zoals Google Assistent of Amazon Alexa, zodat je met je stem een programma kunt opzoeken of het volume kunt aanpassen. Ook de beeldkwaliteit werd steeds beter. 4K en tegenwoordig zelfs 8K-resolutie zorgen voor een beeld met zoveel details dat het bijna voelt alsof je door een raam naar buiten kijkt. Fabrikanten als Samsung, LG en Sony brengen jaarlijks nieuwe modellen uit met verbeterde schermtechnologie en geluidssystemen.
Televisie als sociaal middelpunt
Ondanks alle technologische veranderingen is het scherm in de woonkamer voor veel mensen nog steeds een plek waar je samen komt. Grote sportevenementen zoals het WK voetbal of de Olympische Spelen trekken miljoenen kijkers tegelijk. Ook in Nederland kijken mensen massaal naar uitzendingen als de finale van The Voice of naar het Eurovisie Songfestival. Dat gevoel van samen kijken verdween niet met de komst van streaming. Sterker nog, via sociale media praten mensen tijdens het kijken mee over wat er op het scherm te zien is. Dat maakt het een gezamenlijke ervaring, ook al zit iedereen thuis op zijn eigen bank. Voor sommige gezinnen is de avond op de bank met een film of serie nog altijd een geliefde gewoonte die hoort bij rust en samenzijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen oled en lcd?
Een oled-scherm maakt licht per pixel zelf aan, waardoor zwart echt zwart is en kleuren heel nauwkeurig worden weergegeven. Een lcd-scherm gebruikt een achtergrondverlichting die altijd aan staat, waardoor zwarte tinten iets minder diep zijn. Oled-schermen zijn vaak dunner en geven een scherper contrast, maar zijn ook duurder.
Hoeveel uur kijkt een gemiddeld Nederlands huishouden per dag?
Een gemiddeld Nederlands huishouden kijkt dagelijks zo’n drie uur naar bewegend beeld op een groot scherm. Dat getal daalde licht bij jongeren, die vaker kiezen voor een tablet of smartphone, maar bij 50-plussers blijft het gebruik stabiel.
Is lineaire televisie aan het verdwijnen?
Lineaire televisie, waarbij je kijkt wat op dat moment wordt uitgezonden, is niet verdwenen maar verliest wel terrein. Vooral jongeren kiezen vaker voor streaming op aanvraag. Toch blijven grote live-evenementen en nieuws veel kijkers trekken naar de klassieke omroep.
Hoe groot moet een televisie zijn voor een gewone woonkamer?
Voor een gemiddelde woonkamer geldt als vuistregel dat je de diagonaal van het scherm in inches deelt door 2,5 om de ideale kijkafstand in meter te berekenen. Bij een scherm van 55 inch zit je dan het beste op ongeveer 2,2 meter afstand. Zit je verder weg, dan kun je beter kiezen voor een groter scherm.